ევროპის ეგზისტენციალური კრიზისი და უსაფრთხოების ახალი პარადიგმა

 ქვემოთ რასაც დავწერე, შეიძლება საკამათო იყოს და ასეც არის, თუმცა მე დიდი ხანია ამაზე ვფიქრობ უსაფრთხოების ჭრილში და ჩემი კონკრეტული მოსაზრებები გამაჩნია, იმასთან დაკავშირებით თუ რას გულისხმობს მარკო რუბიო და დღევანდელი ამერიკული ადმინისტრაცია მაგას თაოსნობით, ევროპის ვარდნაში და რა კავშირი აქვს მას უსაფრთხოების გაგებასთან ამერიკის, როგორც ამ უსაფრთხოების მიმწოდებელთან.

მარკო რუბიოს ბოლო გამოსვლა მიუნხენის უსაფრთხოების კონფერენციაზე არ იყო მხოლოდ რიგითი პოლიტიკური განცხადება — ეს იყო „გამოღვიძების ზარი“ მთელი დასავლური ცივილიზაციისთვის და იმ ეგზისტენციალური კრიზისის აღიარება, რომლის წინაშეც დღეს ევროპა დგას. როდესაც ჩვენ ევროპის „დაცემაზე“ ვსაუბრობთ, პრობლემა მხოლოდ სამხედრო ბიუჯეტების სიმცირეში ან ტექნიკურ ჩამორჩენაში არ არის; პრობლემა გაცილებით ღრმაა  ჩვენ შევედით ეპოქაში, სადაც ადამიანი, მიუხედავად ციფრული ჰიპერ-კავშირებისა, უფრო მარტოსული და ატომიზებული გახდა, ვიდრე ოდესმე. პოსტ-სიმართლისა და სოციალური ქსელების გარემომ ინდივიდი კიდევ უფრო გამორიყა იმ ტრადიციული ერთობებიდან, როგორიცაა ოჯახი, ეკლესია თუ ლოკალური თემი, რამაც პირდაპირი დარტყმა მიაყენა მათ შორის უსაფრთხოების  „სამშობლოს“ განცდას, იდენტობას და აშ. ამ კონტექსტში მახსენდება 2024 წლის და მანამდელი RAND-ის კორპორაციის კვლევები ბრძოლის ნებაზე, რომ ბრძოლის ნება (Will to Fight) არის ომის ერთადერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ფაქტორი. საუკეთესო ტექნოლოგიაც კი უსარგებლოა მისი გამოყენების ნებისა და გამძლეობის გარეშე.

The Afghan Syndrome in Geopolitics

The Afghan Syndrome in Geopolitics

"They do not try to go beyond their immediate strategic aim, which lies in 'winning the war,' and, contrary to historical experience, believe that military victory will lead to peace... Purely military strategy must be guided by a 'Grand Strategy' possessing a more far-sighted and broader perspective." — B.H. Liddell Hart

"The Graveyard of Empires"—this is how Afghanistan is frequently termed, and indeed, a cursory glance at history confirms this. On February 13, 1989, the last Soviet soldier left the Afghan capital, Kabul. On August 31, 2021, the last American aircraft departed Kabul airport. In both instances, the objectives of the world's superpowers regarding Afghanistan differed; however, today it can be boldly stated that both states returned defeated. As a result of the war, neither could leave behind the kind of peace that would allow us to claim the war ended in victory. Trillions of dollars spent, billions of dollars worth of various types of military hardware and equipment falling into the hands of the Taliban, the country’s uncertain future, and the Taliban returned to the helm of power. Added to this are the strengthened positions of other regional players—such is the incomplete list of results of the United States' longest war.

Geopolitical Anatomy of the Decade and the West

 

Geopolitical Anatomy of the Decade and the West

It can be posited that following the conclusion of the Karabakh War, a new reality has been established in the Caucasus. This reality is novel in the sense that the influence of both Russia and Turkey has further intensified within the region—a consensus shared by the vast majority of international relations observers. I believe that much has already been written and articulated regarding the emergence of these circumstances—including our own analysis—and this specific matter does not require further detailed deliberation at this stage. However, we consider that it would be of interest to discuss the recent Karabakh War within the broader context of the geopolitical trends and landscape of the last decade, particularly if we observe the process of the ascension of this conflict’s main actors alongside the inertia of the West. This will allow us to view events through a certain historical prism and attempt to comprehend them, which we deem a necessary intellectual prerequisite for the formulation of the country's new security strategy in the future. The analysis of historical and geopolitical trends and factors is paramount in this regard.

Trump, Greenland and America's Waters - What Geopolitics Tells Us

 

Trump, Greenland and America's Waters - What Geopolitics Tells Us

This article represents an updated version of the Georgian-language variant.

Trump's discourse regarding Panama, Greenland, and Canada just before his inauguration, may have appeared unexpected, yet from a purely geopolitical perspective, it can be argued that these statements represent the manifestation of traditional American strategic thinking. Let us examine this development more thoroughly through the lens of geopolitical theory.

As you may recall, etymologically, the term "geopolitics" is composed of two Greek words: Geo (earth) and Politikos (everything related to the city-state: the state, the citizen, etc.). Accordingly, geographical determinism and its associated doctrines have played a paramount role in the development of this discipline.

Trump's articulated positions are precisely imbued with classical geopolitical thinking. Why is this the case? What constitutes a geopolitical approach? What does it entail?

The most general answer to these questions is that the geopolitical approach encompasses those aspects of global political reality analysis that are oriented toward spatial indicators. Geopolitics does not examine the state in stasis, as an unchanging entity, but rather in dynamics—as a living organism. Geopolitics studies the state in its relationship with the environment, primarily with space, and aims to resolve problems arising from the state's spatial relationships.

ტრამპი, გრენლანდია და ამერიკის წყლები - რას გვიყვება გეოპოლიტიკა

ტრამპის მხრიდან საუბარი პანამის, გრენლანდიის და კანადის შესახებ თითქოს მოულოდნელი იყო, თუმცა წმინდა გეოპოლიტიკური გადმოსახედიდან შეიძლება ითქვას, რომ ამერიკისთვის ტრადიციული ხედვების გამოვლენაა ეს ყველაფერი. ცოტა უფრო ჩავუღრმავდეთ ამ ამბავს გეოპოლიტიკის ჭრილში.

მოგეხსენებათ, ეტიმოლოგიურად ტერმინი გეოპოლიტიკა შედგება ორი ბერძნული სიტყვისგან: Geo მიწა და Politikos- ყველაფერი რაც დაკავშირებულია ქალაქთან: სახელმწიფოსთან, მოქალაქესთან და ა.შ. შესაბამისად ამ დისციპლინის განვითარებაში უდიდესი როლი გეოგრაფიულმა დეტერმინიზმმა და მასთან დაკავშირებულმა სწავლებებმა შეიტანა. 

ტრამპის მიერ გაჟღერებული აქვენტები სწორედ კლასიკური გეოპოლიტიკით არის განმსჭვალული. რატომ პირდაპირ ასე? რას ნიშნავს გეოპოლიტიკური მიდგომა? რას ითვალისწინებს იგი?

ომის ოთხი თაობა

თანამედროვე სამხედრო თეორიაში ომებს ზოგადად ყოფენ ოთხ თაობათ.ქვემოთ თქვენ საშუალება გაქვთ გაეცნოთ ამ თაობებს დ მის მთავარ განმასხვავებელ ნიშნებს.ნუმერაცია სათავეს იღებს ვესტფალიის შემდგომი პერიოდიდან, მას შემდეგ რაც საერთაშორისო არენაზე გამოსვლას იწყებენ ე.წ. ნაცია სახელმწიფოები.

პირველი თაობა

•დაახლოებით მოიცავს 1648-1860 წწ;

• ხაზისა და კოლონის ტაქტიკა სადაც ბრძოლის ველი უკვე         დისცპლინირებული და ორგანიზირებულია;

•ორგანიზირებულმა ბრძოლის ველმა შექმნა სამხედრო დისციპლინის კულტურა;

•უმრავლესობა ნიშნებისა რაც განასხვავებს სამხედროებს სამოქალაქოებისგან სწორედ ამ პერიდში შეიქმნა: უნიფორმები, მისალმებები, წოდებათა დიფერენცია.

ვესტფალიის ზავი

•1648 წელს, ვესტფალიის ზავით დასრულდა ოცდაათწლიანი ომი.ხელშეკრულებებს ხელი 1648 წლის 24 ოქტომბერს მოეწერა და მონაწილეობდნენ: წმინდა რომის იმპერატორი ფერდინანდ მესამე, გემრანელი პრინცები, საფრანგეთი და შვედეთი;

• ცნობილია როგორც საერთაშორისო ურთერთობათა სისტემის ფუძემდებელი აქტი.იგი გულისმობდა:

-  სახელმწიფოთა სუვერენიტეტისა და პოლიტიკური    თვითგამორკვევის ფუნდამენტურ უფლებას;

-  სახელმწიფოთაშორის (ლეგიტიმური) თანაშწორობის პრინციპს;

-  ერთი სახელმწიფოს მიერ, მეორის საშინაო საქმეებში ჩაურევლობის პრინციპს.

ევგენი მესნერი-”ამბოხი ომი”

 

(სტატია დაწერილია 2008 წელს)

პოლკოვნიკმა ევგენი მესნერმა (1891-1974), დაამთავრა მიხაილოვსკის საარტილერიო სასწავლებელი და გენერალური შტაბის აკადემიის სწრაფი კურსი.იგი მონაწილეობდა პირველ მსოლიო ომში და ასევე იყო კორნილოვსკის დამრტყმელი დივიზიის შტაბის უკანასკნელი უფროსი.პრაკტიკული სამხედრო საქმიანობის გარდა ევგენი მესნერი მთელი თავისი სიცოცხლის მანძილზე აქტიურ სამხედრო თეორიულ საქმიანობასაც ეწეოდა და არა ერთი საინტერესო ნაშრომის ავტორია.სწორედ მას ეკუთვნის თეორია ე.წ. “ამბოხი-ომის” შესახებ.

 მესნერი სხვადასხვა პერიოდში, განსაკუთრებით კი მე-20 საუკუნეში მომხდარ მრავალ ლოკალურ ომსა და კონფლიკტებში, ტერორზიმსა და პოლიტიკურ ექსტრემიზმში ხედავდა მომავლის შეიარაღებული დაპირისპირებების ძირითად ფორმას.

საბჭოთა კავშირის „დიდი ომის გეგმა“ გეოპოლიტიკურ კონტექსტში

 Когда погребают эпоху,

Надгробный псалом не звучит,

Крапиве, чертополоху

Украсить ее предстоит...

А после она выплывает,

Как труп на весенней реке —

Но матери сын не узнает,

И внук отвернется в тоске...

Анна Ахматова «В сороковом году»

 

   ქვემოთ მოყვანილ სტატიაში შევეცდებით ზოგადად მიმოვიხილოთ ის რეალური მოტივები და გეოპოლიტიკური ასპექტები რომელიც საბჭოთა კავშირის მეორე მსოფლიო  და ე.წ. დიდ სამამულო ომებში მონაწილეობის საწყის პერიოდებს შეეხება.

   შევეცდებით გავაქარწყლოთ რამდენიმე არასწორი წარმოდგენა საბჭოთა კავშირის „უმანკოების შესახებ“ მიმდინარე მოვლენებში. ამის გარდა თქვენს ყურადღებას შევაჩერებ იმ ძირითად მიზეზებზე, რამაც ომის პირველ ეტაპზე საბჭოთა არმიის ფაქტობრივი კოლაფსი გამოიწვია.

   საბჭოთა კავშირის და რუსეთის  მეორე მსოფლიო და სამამულო ომების პერიოდის ისტორია დღემდე გადახედვის სტადიაში იმყოფება. ომის შემდგომი პერიოდის ისტორია ძირითადად ემყარებოდა საბჭოთა პროპაგანდისტულ ვერსიას და იმას რაც საყოველთაოდ ცნობილი იყო საბჭოთა რკინის ფარდის მიღმა. საბოლოოდ რამდენიმე ფაქტორმა განაპირობა ახალი ხედვებისა და მტკიცებულებების გაჩენა იმ მოვლენების შესახებ რომელთაც მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში რუსეთში ქონდათ ადგილი.

სიმძიმის ცენტრის განმარტებისთვის

რამდენიმე წლის წინ, მაგისტრატურაში სწავლის დროს, კლაუზევიცისეული სიმძიმის ცენტრის თემის გაცნობისას, მისი პენტაგონისეული დეფინიციის ანალიზი გავაკეთე და მივანიშნე ერთ საკამათო ასპექტზე. ეს იყო ტერმინი „სამხედრო“, რომელიც როგორც ახლახან ვნახე დაახლოებით 10 წლის თავზე, უკვე ამოღებულია დეფინიციიდან, რამაც ლოგიკურია მაფიქრებინა, რომ დეფინიციის ჩემი კრიტიკა უსაფუძვლო არ იყო. მიუხედავად, იმისა რომ საკმაო დრო გავიდა ამ წერილის დაწერიდან, მემგონი ვინც კლაუზევიცთან  მუშაობს, ან ზოგადად ომის თეორიაში სიმძიმის ცენტრის ცნებით დაინტერესებულა ოდესმე, მათვის საინტერესო შეიძლება იყოს ეს პატარა წერილი. წერილის ბოლოს, დეფინიციის ჩემეული კორექტირებაც შემომაქვს.

რაც შეეხება უშუალოდ ტერმინის ღრმა ანალიზს, ვფიქრობ ეს თემა ცალკე სტატიას მოითხოვს სადაც „სიმძიმის ცენტრი“ ომის ოპერატიული და სტრატეგიული დონეების ჭრილშიც უფრო ღრმად უნდა იყოს განხილული.

 გიორგი ანთაძე,
ოქტომბერი, 2016

სიმძიმის ცენტრის განმარტებისთვის

 

სიმძიმის ცენტრის ცნება პირველად ნახსენები იქნა ცნობილი პრუსიელი სამხედრო თეორეტიკოსის და პრაქტიკოსის კარლ ფონ კლაუზევიცის მიერ ცნობილ ნაშრომში „ომის შესახებ“. სწორედ მან პირველად შემოიტანა ეს ტერმინი.იგი თავის ნაშრომში ასე აღწერს სიმძიმის ცენტრს „ძალთა და მოძრაობათა  ის კონცენტრაცია, რომელზედაც დამოკიდებულია მთლიანი“. ეს განსაზღვრება ნაშრომის მე-6 და მე-8 თავებში გვხდება. თუმცა ნაშრომის დაუსრულებლობის გამო, ავტორს მკაფიოდ არ აქვს განმარტებული ამ ცნების შინაარსი. 

ტერორიზმის დეფინიციის პრობლემა და კლაუზევიცის "ომის სამება"

 

ტერორიზმთან განსაზღვრებასთან დაკავშირებული დღეისათვის არსებული სიტუაცია არ იძლევა ერთიანი ნათელი წარმოდგენის ჩამოყალიბების საშუალებას მის ბუნებასთან დაკავშირებით. შეგვიძლია თამამად განვაცხადოთ, რომ არცერთი არსებული დეფინიცია არ აღწერს ტერორიზმს სრულად და რჩება არაერთი ლეგიტიმური შეკითხვა.

დღეს არსებული ტერორიზმის ნებისმიერი დეფინიცია როგორც წესი აღწერს მის რომელიმე ასპექტს, ან რამდენიმეს. თუმცა ჩვენის აზრით არ ასახავს ტერორიზმის ბუნებას. დეფინიციების უმრავლესობაში ტერორიზმის განმარტება განსხვავდება იმის მიხედვით, თუ რომელი ორგანიზაციის, ან უწყების მიერ არის მოცემული დეფინიცია და იგი განმარტებულია ამ ინსტიტუტების მუშაობის სპეციფიკის ჭრილში. ასეა როგორც გაეროს, ან ევრო კავშირის დეფინიციების შემთხვევაში, ასევე ამა თუ იმ ქვეყნის შესაბამისი სამსახურების მიერ მოყვანილი დეფინიციებშიც.

ჩვენი სტატიის მიზანი არ არის ამ დეფინიციების კონკრეტული განხილვა, მათი ზოგადი ნაკლოვანების ხასიათზე უკვე აღვნიშნეთ, რომ არცერთი განხილული დეფინიცია არ იძლევა ტერორიზმის ნათელ განმარტებას, უფრო მეტიც, ზოგიერთი მათგანი წინააღმდეგობაშია ერთმანეთთან და ტერორიზმის მხოლოდ გარეგნულ გამოვლინებას აღწერს, ამასთან არ ეხება მის არსს. ის გამოხატულებები რაც ტერორიზმს ახასიათებს იმდენად ზოგადი და განსხვავებულია, რომ შეუძლებელს ქმნის რამენაირად ტერორიზმის განმარტებასთან დაკავშირებით ერთიანი პოზიციის ჩამოყალიბებას.

36 სტრატაგემა

ტერმინი „სტრატაგემა“ ძველი ბერძნული სიტყვა strategema- დან (στρατήγημα - სამხედრო ხრიკი, ეშმაკობა, ჩინ. 計 პალ ცზი)  მოდის, რაც ზოგადად სამხედრო საქმეს ან სამხედრო ხრიკს, ეშმაკობას აღნიშნავდა.¹ ძველ ჩინეთში ტერმინი (ჩინურად: ჩჟიმოუ, ფანლუე, მოულუე და ა.შ.) ასევე  რაიმე სახის ეშმაკობის ან ხრიკის შემცველ სტრატეგიულ გეგმას აღნიშნავდა. საინტერესოა თვითონ ამ ჩინური ტერმინის სემანტიკა: ბინომი „ჩჟიმოუ“ მაგალითად ერთდროულად აღნიშნავს გონიერებას, მოხერხებულობას, იმპროვიზაციას, რაც კიდევ ერთხელ ხაზს უსვამს სამხედრო საქმის სპეციფიკას, როგორც ისეთი საქმიანობის არეს სადაც მუდამ რჩება შემთხვევითობისა და სიურპრიზების არეალი, რაც იგივე კლაუზევიცის აზრით ომის ბუნების ორგანული ნაწილია.

სტრატაგემების ამდაგვარი გაგება შორეულ წარსულში ჩაისახა და პირველ რიგში სამხედრო და პოლიტიკური ორთაბრძოლასთან იყო დაკავშირებული. აღსანიშნავია, რომ სტრატაგემების და ზოგადად სტრატეგიული აზროვნების განვითარებაზე უდიდესი ზეგავლენა იქონია ძველი ჩინეთის ერთ-ერთი უდიდესი სამხედრო მოაზროვნის სუნ-ცზის ტრაქტატმა „ომის ხელოვნება“, რომელიც ფაქტობრივად სტრატეგიული გათვლების  სწორედ სტრატაგემებად გააზრებას მოითხოვს.სტრატაგემა თავისი შინაარსით ალგორითმის მსგავსად ორგანიზებას უწევს ჩანაფიქრის განსახორციელებელ მოქმედებათა  თანამიმდევრულობას.

რუსული ომის ეკონომიკის ბუმი

 „ომის საწარმოებლად, პირველ რიგში ფული გჭირდებათ; მეორე რიგშიც, ფული  და მესამე რიგშიც, ფული.“

რაიმონდო მონტეკუკოლი

 

ომი ძვირი სიამოვნებაა, საქმიანობა რომელიც პირველ რიგში ქვეყნის ეკონომიკურ და ფინანსურ მდგომარეობაზე მოქმედებს. ხანგრძლივი ომი კი, ორმაგი ეკონომიკური რისკების მომტანია, განსაკუთრებით ისეთ შემთხვევაში, როდესაც რუსეთისა და უკრაინის შესაძლებლობების მქონე ქვეყნების ეკონომიკაზე ვსაუბრობთ. 

რუსეთის უკრაინაში შეჭრის შემდგომ მსჯელობის ერთ-ერთ მთავარ საკითხად საერთაშორისო სანქციების დაწესება აქცია და მათი გავლენა  რუსეთის ომის წარმოების საშუალებებზე. მოლოდინები ოპტიმისტური იყო და რეალური შედეგებიც მნიშვნელოვანი, თუმცა ეს არ აღმოჩნდა საკმარისი იმისთვის რომ შექმნილ ეკონომიკურ და ფინანსურ სიტუაციას რუსეთის გრძელვადიანი ომის წარმოების შესაძლებლობა მოესპო. 2024 წელს რუსეთი მნიშვნელოვანი ეკონომიკური ზრდის პირობებში ხვდება, რომელიც პირდაპირ უკავშირდება ომის საჭიროებებისა და მოთხოვნილებების დაკმაყოფილებას. არსებული შედეგები ერთი შეხედვით შთამბეჭდავია, თუმცა რუსეთის ეკონომიკისთვის დიდი ალბათობით მომავალში მნიშვნელოვანი სტრუქტურული პრობლემების სათავე გახდება.

მიმდინარე ომის მოთხოვნების დასაკმაყოფილებლად რეკორდული სახელმწიფო ხარჯების წყალობით, რუსეთის ეკონომიკა გლობალურ ეკონომიკაზე სწრაფად გაიზრდება 2023 წელს. მაშინ როცა IMF-ის პროგნოზით ეს უკანასკნელი სამი პროცენტით გაიზრდება, პირველს რუსეთის მთავრობა 3,5 პროცენტით წინასწარმეტყველებს. როდესაც ზუსტი მაჩვენებლები გამოჩნდება, 2023 წელს რუსეთის ეკონომიკური ზრდა სავარაუდოდ სამ პროცენტს გადააჭარბებს და პუტინი უდავოდ დაიკვეხნის ამით გაზაფხულის საპრეზიდენტო არჩევნების წინა გამოსვლებში.

ქართული გეოპოლიტიკის „აღმოსავლეთის ექსპრესი“

 ცოტა ხნის წინ საქართველოს პრემიერ მინისტრის ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკაში ვიზიტის დროს,  პრეზიდენტ სი ძინ პინის მიერ გაჟღერებულ იქნა მნიშვნელოვანი გზავნილი, რომ თბილისსა და პეკინს შორის ურთიერთობები ახალ სტრატეგიულ დონეზე ადის, კერძოდ სტრატეგიული თანამშრომლობის ფორმატში.

ზემოთ აღნიშნული ფაქტი საკმაოდ მოულოდნელი იყო ქართული აუდიტორიისთვის და ვნებათაღელვაც გამოიწვია. ვფიქრობ საინტერესო იქნება განვიხილოთ აღნიშნული განცხადება. თავიდანვე უნდა ითქვას, რომ სანამ არ გავრცელდება კონკრეტული შეთანხმების ტექსტი, თუ რას გულისხმობს ეს თანამშრომლობა, მანამდე შესაძლებელია მხოლოდ ზოგადი ანალიზის გაკეთება, რაც მოკლებული იქნება კონკრეტული მიმართულებების განხილვას. თუმცა, ამის მიუხედავად, რამდენიმე მნიშვნელოვანი ასპექტის გამოყოფა არსებული გლობალური და ლოკალური სურათის გათვალისწინებით, მაინც არის შესაძლებელი.

გლობალური კონტექსტი

„ცივი ომის“ შემდგომ პერიოდში საერთაშორისო ურთიერთობათა სისტემის თვისობრივად ახალ ხასიათზე ვფიქრობთ არავინ იდავებს. ისეთი მომენტები, როგორიცაა გლობალიზაცია, თვისობრივად ახალი კონფლიქტების წარმოშობა არაერთხელ გამხდარა პოლიტოლოგთა კვლევის საგანი, თუმცა ეს პერიოდი და დამდგარი ახალი მსოფლიო წესრიგი, რა თქმა უნდა, პოლიტიკურ სფეროში, უპირველეს ყოვლისა, გამოიხატა „ცივი ომის“ როგორც ბიპოლარული პერიოდის დაპირისპირების დასრულებით და მოგვიანებით პროცესთა იმგვარი დინამიკით, რომელმაც ფაქტობრივად მეორე მსოფლიო ომის შედეგად ინსტიტუციონიზირებული საერთაშორისო ურთიერთობათა სისტემის გადასინჯვა გამოიწვია.

რუსეთი-უკრაინის ომი გეოპოლიტიკური თეორიების პრიზმაში

 „But precisely because I expect little of the human condition, man’s periods of felicity, his partial progress, his efforts to begin over again and to continue, all seem to me like so many prodigies which nearly compensate for the monstrous mass of ills and defeats, of indifference and error. Catastrophe and ruin will come; disorder will triumph, but order will too, from time to time.“

Marguerite Yourcenar, Memoirs of Hadrian (1951)

 

გეოპოლიტიკა ზეგავლენას აბსოლუტურად ყველა ქვეყანაზე ახდენს, არ აქვს მნიშვნელობა ეს ქვეყანა ომში იმყოფება თუ მშვიდობიანად არის. მიუხედავად იმისა, რომ ბოლო წლებში უშუალოდ გეოპოლიტიკის საგნის მიმართ განელებული იყო ინტერესი, ისტორიამ კიდევ ერთხელ აჩვენა, რომ გეოგრაფია და გეოპოლიტიკა კვლავინდებურად უმნიშვნელოვანესი დისციპლინაა საერთაშორისო ურთიერთობებისა და პროცესების შეფასებისათვის. განსაკუთრებით ისეთ შემთხვევებში, როდესაც სამყაროს ორი დიდი მოთამაშე წმინდა გეოპოლიტიკური კონცეფციებითა და პოსტულატებით აზროვნებს. უკრაინაში განვითარებულმა მოვლენებმა კი დაგვანახა, რომ მსგავსი ტენდეციების მიმართ ხანგრძლივი წაყრუება შორს მიმავალი საზიანო შედეგების მომტანი შეიძლება იყოს. თავის მხრივ გეოპოლიტიკური თეორიებიც ცდილობდნენ საერთაშორისო ურთიერთობებისა და პოლიტიკური პროცესების სხვადასხვა თეორიული პრიზმის ქვეშ გატარებასა და ახსნას. შესაბამისად, აღნიშნული ცოდნით შეიარაღება გარკვეულ წილად გვიადვილებს საქმეს უკეთ გავიგოთ ამა თუ იმ კრიზისის გეოსტრატეგიული და გეოპოლიტიკური შიგთავსი, ან მიმდინარე კონფლიქტების გეოპოლიტიკური კონტექსტი.

ცხადია რუსეთ-უკრაინის ომი დღეს პლანეტაზე არსებული უმთავრესი კრიზისია, რომლის შედეგებიც უამრავი მიმართულებით პლანეტარული მასშტაბით იგრძნობა. მიმდინარე მოვლენების ფონზე უმთავრეს მოლოდინს დღეს, უკრაინის დაგეგმილი კონტრშეტევა წარმოადგენს. რა თქმა უნდა, აღნიშნული მოვლენა არა მარტო სამხედრო-პოლიტიკური მნიშვნელობის მატარებელია, არამედ იმისათვის რომ განვსაზღვროთ რა გავლენა შეიძლება იქონიოს კონტრ-შეტევამ ომის სამხედრო-პოლიტიკურ მიმდინარეობაზე, მნიშვნელოვანია შევაფასოთ ამ მომენტისთვის არსებული გლობალური გეოპოლიტიკური გარემო.

როდის გაიმარჯვებს უკრაინა?

 “Wars begin when you will, but they do not end when you please”.

Niccolo Machiavelli
 

 

2022 წლის 24 თებერვალს რუსეთის მიერ უკრაინის წინააღმდეგ სამხედრო აგრესიის დაწყებიდან სულ მალე 1 წელი შესრულდება. კრემლის გეგმების ჩამოშლის და უმძიმესი სამხედრო დანაკარგების ფონზე, თითქოს აღარავის ეპარება ეჭვი უკრაინის გამარჯვებაში, თუმცა ამ გამარჯვების დადგომა და გაფორმება წარმოადგენს სწორედ ამ ომის მთავარ შეკითხვას, რომელზედაც პასუხი მხოლოდ სამხედრო სიბრტყეში არ მდგომარეობს.

დღეს ფრონტზე არსებული სიტუაცია, თითქოს ქმნის იმის წინაპირობებს, რომ უკრაინამ შეძლოს და, ახალი კონტრშეტევის შედეგად, რომელიმე მიმართულებაზე (ყველაზე სავარაუდოდ ზაპაროჟიე, სვატოვო-კრემინა) რუსეთის თავდაცვის ზღუდისა და ფრონტის ჩამოშლა გამოიწვიოს, რამაც კიევი გამარჯვებასთან კიდევ უფრო უნდა დააახლოოს. ასეთი შეტევის ორგანიზებას თავისი პირობები სჭირდება, როგორც შესაბამისი რაოდენობის სამხედრო ტექნიკისა და რეზერვების მობილიზება, ასევე სხვა გარემო ფაქტორებიც, მაგალითად, შესაბამისი კლიმატური პირობების დადგომაც. თუმცა, წმინდა სამხედრო ასპექტების გარდა, ომის მსვლელობაზე ყველაზე დიდ გავლენას, როგორც ჩანს, პოლიტიკური სიბრტყე ახდენს.

მოგეხსნებათ, ნებისმიერი ომი პოლიტიკის გაგრძელებაა სხვა ხერხებით. რუსეთის შემთხვევაშიც, როდესაც საკუთარი გეოპოლიტიკური ამბიციების განსახორციელებლად სამხედრო კამპანიის დაწყება გადაწყდა უკრაინის წინააღმდეგ, ომი იქცა იმ ინსტრუმენტად რომელსაც ახალი, მოსკოვისთვის სასურველი მშვიდობის დადგომა უნდა უზრუნველეყო უკრაინაში, რომელიც მისთვის იქნებოდა მისაღები. ამდაგვარი ჩანაფიქრის რეალიზაციისთვის, ძალთა მაშინდელი პროპორციის გათვალისწინებით, ომის ავანტიურული გეგმა იყო ერთადერთი მოსალოდნელი სცენარი კრემლისთვის, რომელშიც ახლა უკვე ნათელია, რომ მოსკოვი კატასტროფულად შეცდა და არ მოხდა უკრაინული წინააღმდეგობის მყისიერი ჩამოშლა. ამაზე ჩვენ სხვა სტატიაში უკვე ვისაუბრეთ - ჰიბრიდული ომის ტყვეობაში. 

მაკრონი და გეოპოლიტიკა

 ქართული საზოგადოების რეაქცია მიმდინარე პოლიტიკურ საკითხებზე განსხვავებულია და უმეტესად, ემოციებით გაჯერებული. ზოგადად, პრაგმატული და მშვიდი რეაგირება ამა თუ იმ მოვლენასა თუ ინფორმაციაზე, საზოგადოებრივი და მედიასივრცის ძლიერი მხარე არ არის..

საფრანგეთის პრეზიდენტის ემანუელ მაკრონის განცხადებას იმის შესახებ, რომ „უკრაინისა და მოლდოვისგან განსხვავებით, საქართველო, სომხეთი და აზერბაიჯანი გეოპოლიტიკურად და გეოგრაფიულად სხვა ადგილას არიან“, ერთსულოვანი აღშფოთება მოჰყვა მედიასა და სოციალურ ქსელებში.

რა შეიძლება იდგეს მაკრონის ამ სიტყვების უკან? რამდენად ლეგიტიმურია ეს ხედვა დღეს?

საფრანგეთის პრეზიდენტმა ალბათ ნაკლებად იცის ჩვენი საზოგადოების ფსიქო-ემოციური, ისტორიული და, მე ვიტყოდი, საკრალური დამოკიდებულება, რაც საქართველოს ევროპულ მისწრაფებებს ისტორიულად ახასიათებს.

სულხან-საბა ორბელიანის ევროპული ვოიაჟი ქართულ პოლიტიკურ დისკურსში დღემდე აქტუალურია და ეს საკმარისი მაგალითია, დავრწმუნდეთ - რიგითი ქართველისთვის მისი ევროპასთან კუთვნილება, ან არკუთვნილება მგრძნობიარე თემაა და განსაკუთრებით - ევროკავშირის წევრობის კანდიდატის სტატუსის მოლოდინში.