Europe’s existential crisis and the new security paradigm

  What I wrote below may be controversial – and it is – but I have been thinking about this in security terms for a long time and have my own, specific view of what Marco Rubio and today’s American administration under his leadership mean when they speak about Europe’s decline, and how this connects to the American understanding of security as the power that provides that security.

Marco Rubio’s recent address at the Munich Security Conference was not just another routine political statement – it was a “wake‑up call” for the whole of Western civilization and an admission of the existential crisis Europe faces today. When we talk about Europe’s “fall,” the problem is not only small defense budgets or technological lag; it is much deeper. We have entered an era in which, despite digital hyper‑connectivity, the individual has become more lonely and atomized than ever. The post‑truth environment and social networks have further expelled the individual from traditional communities such as the family, church, and local community, dealing a direct blow to their sense of a security “homeland,” to identity, and so on.[

ევროპის ეგზისტენციალური კრიზისი და უსაფრთხოების ახალი პარადიგმა

 ქვემოთ რასაც დავწერე, შეიძლება საკამათო იყოს და ასეც არის, თუმცა მე დიდი ხანია ამაზე ვფიქრობ უსაფრთხოების ჭრილში და ჩემი კონკრეტული მოსაზრებები გამაჩნია, იმასთან დაკავშირებით თუ რას გულისხმობს მარკო რუბიო და დღევანდელი ამერიკული ადმინისტრაცია მაგას თაოსნობით, ევროპის ვარდნაში და რა კავშირი აქვს მას უსაფრთხოების გაგებასთან ამერიკის, როგორც ამ უსაფრთხოების მიმწოდებელთან.

მარკო რუბიოს ბოლო გამოსვლა მიუნხენის უსაფრთხოების კონფერენციაზე არ იყო მხოლოდ რიგითი პოლიტიკური განცხადება — ეს იყო „გამოღვიძების ზარი“ მთელი დასავლური ცივილიზაციისთვის და იმ ეგზისტენციალური კრიზისის აღიარება, რომლის წინაშეც დღეს ევროპა დგას. როდესაც ჩვენ ევროპის „დაცემაზე“ ვსაუბრობთ, პრობლემა მხოლოდ სამხედრო ბიუჯეტების სიმცირეში ან ტექნიკურ ჩამორჩენაში არ არის; პრობლემა გაცილებით ღრმაა  ჩვენ შევედით ეპოქაში, სადაც ადამიანი, მიუხედავად ციფრული ჰიპერ-კავშირებისა, უფრო მარტოსული და ატომიზებული გახდა, ვიდრე ოდესმე. პოსტ-სიმართლისა და სოციალური ქსელების გარემომ ინდივიდი კიდევ უფრო გამორიყა იმ ტრადიციული ერთობებიდან, როგორიცაა ოჯახი, ეკლესია თუ ლოკალური თემი, რამაც პირდაპირი დარტყმა მიაყენა მათ შორის უსაფრთხოების  „სამშობლოს“ განცდას, იდენტობას და აშ. ამ კონტექსტში მახსენდება 2024 წლის და მანამდელი RAND-ის კორპორაციის კვლევები ბრძოლის ნებაზე, რომ ბრძოლის ნება (Will to Fight) არის ომის ერთადერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ფაქტორი. საუკეთესო ტექნოლოგიაც კი უსარგებლოა მისი გამოყენების ნებისა და გამძლეობის გარეშე.

The Afghan Syndrome in Geopolitics

The Afghan Syndrome in Geopolitics

"They do not try to go beyond their immediate strategic aim, which lies in 'winning the war,' and, contrary to historical experience, believe that military victory will lead to peace... Purely military strategy must be guided by a 'Grand Strategy' possessing a more far-sighted and broader perspective." — B.H. Liddell Hart

"The Graveyard of Empires"—this is how Afghanistan is frequently termed, and indeed, a cursory glance at history confirms this. On February 13, 1989, the last Soviet soldier left the Afghan capital, Kabul. On August 31, 2021, the last American aircraft departed Kabul airport. In both instances, the objectives of the world's superpowers regarding Afghanistan differed; however, today it can be boldly stated that both states returned defeated. As a result of the war, neither could leave behind the kind of peace that would allow us to claim the war ended in victory. Trillions of dollars spent, billions of dollars worth of various types of military hardware and equipment falling into the hands of the Taliban, the country’s uncertain future, and the Taliban returned to the helm of power. Added to this are the strengthened positions of other regional players—such is the incomplete list of results of the United States' longest war.

Geopolitical Anatomy of the Decade and the West

 

Geopolitical Anatomy of the Decade and the West

It can be posited that following the conclusion of the Karabakh War, a new reality has been established in the Caucasus. This reality is novel in the sense that the influence of both Russia and Turkey has further intensified within the region—a consensus shared by the vast majority of international relations observers. I believe that much has already been written and articulated regarding the emergence of these circumstances—including our own analysis—and this specific matter does not require further detailed deliberation at this stage. However, we consider that it would be of interest to discuss the recent Karabakh War within the broader context of the geopolitical trends and landscape of the last decade, particularly if we observe the process of the ascension of this conflict’s main actors alongside the inertia of the West. This will allow us to view events through a certain historical prism and attempt to comprehend them, which we deem a necessary intellectual prerequisite for the formulation of the country's new security strategy in the future. The analysis of historical and geopolitical trends and factors is paramount in this regard.

Reflections on the Russia-Ukraine War

 To revisit the dynamics surrounding the Russia-Ukraine war, we must start with the fundamental premise: war is the continuation of politics by other means. A military instrument is employed when the objective is to alter the existing peace—the status quo—into a "new peace" that aligns more closely with one’s interests. When no other avenue remains and the objective is existential, war commences. This is a classic formulation.

Given this reality, a cessation of hostilities without security guarantees offers nothing to either Europe or Ukraine, so long as the capacity and will to resist remain. Until the fundamental law of war—imposing one's will through force—takes full effect, the conflict persists. Ultimately, the goal of any war is to force the adversary to accept the "new peace" dictated by the aggressor.

Let us recall the Kremlin’s pre-war objectives: the so-called "denazification" and demilitarization of Ukraine, and its permanent severance from a Western trajectory, specifically precluding NATO integration. Ukraine’s significance to any Russian project—which is inherently imperial in nature—is paramount. In Putin's vision, there is no "Third Rome" without these Slavic territories; this is the core of their imperial perception. To date, these maximalist goals remain unachieved, with control established only over partial territories.

Because the imposition of Russian will through military means remains ambiguous, the situation dictates that either Ukrainian resistance must be broken, or the war will continue.

ტრამპი, გრენლანდია და ამერიკის წყლები - რას გვიყვება გეოპოლიტიკა

ტრამპის მხრიდან საუბარი პანამის, გრენლანდიის და კანადის შესახებ თითქოს მოულოდნელი იყო, თუმცა წმინდა გეოპოლიტიკური გადმოსახედიდან შეიძლება ითქვას, რომ ამერიკისთვის ტრადიციული ხედვების გამოვლენაა ეს ყველაფერი. ცოტა უფრო ჩავუღრმავდეთ ამ ამბავს გეოპოლიტიკის ჭრილში.

მოგეხსენებათ, ეტიმოლოგიურად ტერმინი გეოპოლიტიკა შედგება ორი ბერძნული სიტყვისგან: Geo მიწა და Politikos- ყველაფერი რაც დაკავშირებულია ქალაქთან: სახელმწიფოსთან, მოქალაქესთან და ა.შ. შესაბამისად ამ დისციპლინის განვითარებაში უდიდესი როლი გეოგრაფიულმა დეტერმინიზმმა და მასთან დაკავშირებულმა სწავლებებმა შეიტანა. 

ტრამპის მიერ გაჟღერებული აქვენტები სწორედ კლასიკური გეოპოლიტიკით არის განმსჭვალული. რატომ პირდაპირ ასე? რას ნიშნავს გეოპოლიტიკური მიდგომა? რას ითვალისწინებს იგი?

რუსეთი-უკრაინის ომი გეოპოლიტიკური თეორიების პრიზმაში

 „But precisely because I expect little of the human condition, man’s periods of felicity, his partial progress, his efforts to begin over again and to continue, all seem to me like so many prodigies which nearly compensate for the monstrous mass of ills and defeats, of indifference and error. Catastrophe and ruin will come; disorder will triumph, but order will too, from time to time.“

Marguerite Yourcenar, Memoirs of Hadrian (1951)

 

გეოპოლიტიკა ზეგავლენას აბსოლუტურად ყველა ქვეყანაზე ახდენს, არ აქვს მნიშვნელობა ეს ქვეყანა ომში იმყოფება თუ მშვიდობიანად არის. მიუხედავად იმისა, რომ ბოლო წლებში უშუალოდ გეოპოლიტიკის საგნის მიმართ განელებული იყო ინტერესი, ისტორიამ კიდევ ერთხელ აჩვენა, რომ გეოგრაფია და გეოპოლიტიკა კვლავინდებურად უმნიშვნელოვანესი დისციპლინაა საერთაშორისო ურთიერთობებისა და პროცესების შეფასებისათვის. განსაკუთრებით ისეთ შემთხვევებში, როდესაც სამყაროს ორი დიდი მოთამაშე წმინდა გეოპოლიტიკური კონცეფციებითა და პოსტულატებით აზროვნებს. უკრაინაში განვითარებულმა მოვლენებმა კი დაგვანახა, რომ მსგავსი ტენდეციების მიმართ ხანგრძლივი წაყრუება შორს მიმავალი საზიანო შედეგების მომტანი შეიძლება იყოს. თავის მხრივ გეოპოლიტიკური თეორიებიც ცდილობდნენ საერთაშორისო ურთიერთობებისა და პოლიტიკური პროცესების სხვადასხვა თეორიული პრიზმის ქვეშ გატარებასა და ახსნას. შესაბამისად, აღნიშნული ცოდნით შეიარაღება გარკვეულ წილად გვიადვილებს საქმეს უკეთ გავიგოთ ამა თუ იმ კრიზისის გეოსტრატეგიული და გეოპოლიტიკური შიგთავსი, ან მიმდინარე კონფლიქტების გეოპოლიტიკური კონტექსტი.

ცხადია რუსეთ-უკრაინის ომი დღეს პლანეტაზე არსებული უმთავრესი კრიზისია, რომლის შედეგებიც უამრავი მიმართულებით პლანეტარული მასშტაბით იგრძნობა. მიმდინარე მოვლენების ფონზე უმთავრეს მოლოდინს დღეს, უკრაინის დაგეგმილი კონტრშეტევა წარმოადგენს. რა თქმა უნდა, აღნიშნული მოვლენა არა მარტო სამხედრო-პოლიტიკური მნიშვნელობის მატარებელია, არამედ იმისათვის რომ განვსაზღვროთ რა გავლენა შეიძლება იქონიოს კონტრ-შეტევამ ომის სამხედრო-პოლიტიკურ მიმდინარეობაზე, მნიშვნელოვანია შევაფასოთ ამ მომენტისთვის არსებული გლობალური გეოპოლიტიკური გარემო.

მაკრონი და გეოპოლიტიკა

 ქართული საზოგადოების რეაქცია მიმდინარე პოლიტიკურ საკითხებზე განსხვავებულია და უმეტესად, ემოციებით გაჯერებული. ზოგადად, პრაგმატული და მშვიდი რეაგირება ამა თუ იმ მოვლენასა თუ ინფორმაციაზე, საზოგადოებრივი და მედიასივრცის ძლიერი მხარე არ არის..

საფრანგეთის პრეზიდენტის ემანუელ მაკრონის განცხადებას იმის შესახებ, რომ „უკრაინისა და მოლდოვისგან განსხვავებით, საქართველო, სომხეთი და აზერბაიჯანი გეოპოლიტიკურად და გეოგრაფიულად სხვა ადგილას არიან“, ერთსულოვანი აღშფოთება მოჰყვა მედიასა და სოციალურ ქსელებში.

რა შეიძლება იდგეს მაკრონის ამ სიტყვების უკან? რამდენად ლეგიტიმურია ეს ხედვა დღეს?

საფრანგეთის პრეზიდენტმა ალბათ ნაკლებად იცის ჩვენი საზოგადოების ფსიქო-ემოციური, ისტორიული და, მე ვიტყოდი, საკრალური დამოკიდებულება, რაც საქართველოს ევროპულ მისწრაფებებს ისტორიულად ახასიათებს.

სულხან-საბა ორბელიანის ევროპული ვოიაჟი ქართულ პოლიტიკურ დისკურსში დღემდე აქტუალურია და ეს საკმარისი მაგალითია, დავრწმუნდეთ - რიგითი ქართველისთვის მისი ევროპასთან კუთვნილება, ან არკუთვნილება მგრძნობიარე თემაა და განსაკუთრებით - ევროკავშირის წევრობის კანდიდატის სტატუსის მოლოდინში.

რუსეთის გამარჯვების ფასი

 მთელი მსოფლიოს საზოგადოების ყურადღება დღეს უკრაინის ირგვლივ არსებული კრიზისისკენ არის მიმართული. რუსეთის მხრიდან 150 000-ზე მეტი ჯარისკაცია მობილიზებული უკრაინის საზღვრების გასწვრივ და ნებისმიერ დროს მოსალოდნელია სრულმასშტაბიანი სამხედრო აგრესიის დაწყება. ამ წუთებში დონბასისას და ლუგანსკის ოკუპირებულ ტერიტორიებზე სიტუაციის რუსეთისათვის ჩვეულ სტილში დაძაბვის მცდელობებია, რომლის მსგავსი მოვლენების მომსწრენიც ჩვენ უკვე გავხდით 2008 წელს საქართველოში და 2014 წელს უკრაინაში. ავტორის ხელწერა ფაქტობრივად უცვლელია. 

მიმდინარე მოვლენების ფონზე დასავლეთის დიპლომატიური ძალისხმევა ომის თავიდან არიდებისაკენ არის მიმართული. კვლავინდებურად გაისმის აშშ-ის და ევროპის უმაღლესი პირებისგან მოწოდება, რომ ჯერ კიდევ არის შანსი კრიზისი განიმუხტოს დიპლომატიის მეშვეობით. რა თქმა უნდა, რუსეთს ჯერ კიდევ შეუძლია გარკვეული საბაბებით უკან დაიხიოს, ან სავსებით მოსალოდნელია სცენარი, სადაც მისი მოქმედებები მაინც შეზღუდული იქნება. მაგალითად, პროცესი ლუგანსკისა და დონეცკის ოლქების აღიარებით გაგრძელდეს და რუსეთმა უკრაინის წინააღმდეგ გრძელვადიანი პოლიტიკური დესტაბილიზაციის გზა აირჩიოს. თუმცა, ვფიქრობ, ასევე არა ნაკლებ საინტერესოა წარმოვიდგინოთ, ის სცენარი, სადაც რუსეთი ფართომასშტაბიანი სამხედრო აგრესიის შემდგომ შესძლებს უკრაინის დამარცხებას და მისთვის სასურველ მარიონეტულ რეჟიმს დაამყარებს. რას შეიძლება ეს ნიშნავდეს ევროპისათვის, ნატო-სთვის, საქართველოსთვის და ზოგადად გლობალური უსაფრთხოებისათვის?!  თუ რუსეთი შესძლებს უკრაინაში წარმატების მიღწევას, ეს მთელი ევრო-ატლანტიკური სივრცისათვის ახალი რეალობის დასაწყისი გახდება.

ნახევარგამტარების გეოპოლიტიკა

 თანამედროვე სამყაროს ერთ-ერთი დამახასიათებელი ნიშანი ტექნოლოგიებზე ადამიანის ცხოვრების დამოკიდებულება და მისი სულ უფრო მზარდი როლი არის ჩვენი ცხოვრების ყოველდღიურ წესში. თანამედროვე კომპიუტერული ტექნიკის გარეშე ადამიანთა ყოფიერების ყოველდღიურობა ფაქტობრივად წარმოუდგენელია - დაწყებული მობილური ტელეფონებით და დამთავრებული ჭკვიანი მანქანებითა თუ წარმოების საშუალებებით.  ამასთან ერთად კავშირგაბმულობის განვითარების ახალი ეტაპები, 5G ტექნოლოგიები და მისი შესაძლო გავლენა ინდუსტრიულ წარმოებებისა და შრომის ბაზარზე დღეს ფართოდ განიხილება. ნებისმიერი განვითარებადი სფერო წარმოუდგენელია გამომთვლელი პროცესორების, მიკროჩიპებისა და სხვა თანამედროვ კომპონენტების გამოყენების გარეშე. 

დიდია ამ ტექნოლოგიების გავლენა ბრძოლის წარმოების ხერხებსა და მეთოდებზეც, თანამედროვ სამხედრო თეორია, განუყოფელია მაღალტექნოლოგიური იარაღისგან. ამასთან ადამიანთა ეკონომიკური საქმიანობის თითქმის ყველა სფერო ანალოგიურად მჭიდროდაა გადაჯაჭვული კომპიუტერული ტექნოლოგიებთან. დღეს სახელმწიფოების ეკონომიკური, ტექნოლოგიური და სამხედრო ინდუსტრიული განვითარება  შეუძლებელია აღნიშნული პროცესისთვის კრიტიკულად მნიშვნელოვანი მაღალტექნოლოგიურ კომპონენტებზე თავისუფალი წვდომის გარეშე. 

ათწლეულის გეოპოლიტიკური ანატომია და დასავლეთი

 ყარაბაღის ომის დასრულების შემდეგ, კავკასიაში შეიძლება ითქვას, რომ ახალი რეალობა დადგა. ახალი იმ თვალსაზრისით, რომ რეგიონში რუსეთისა და თურქეთის გავლენა კიდევ უფრო გაიზარდა, ამაზე თანხმდება საერთაშორისო ურთიერთობების მიმომხილველთა უდიდესი ნაწილი. ვფიქრობ აღნიშნული გარემოების დადგომის ირგვლივ უკვე ბევრი დაიწერა და ითქვა, მათ შორის ჩვენს მიერაც და  აღნიშნული საკითხი ამჯერად დეტალურ განხილვას აღარ საჭიროებს, თუმცა, მიგვაჩნია, რომ საინტერესო იქნება საუბარი ყარაბაღის ბოლო ომის შესახებ უფრო ფართო,  ბოლო ათწლეულის გეოპოლიტიკური ტენდენციების და სურათის კონტექსტში დავაყენოთ, განსაკუთრებით, თუ ამ კონფლიქტის მთავარი მოთამაშეების აღზევების პროცეს და დასავლეთის ინერტულობას დავაკვირდებით. ეს საშუალებას მოგვცემს მოვლენები გარკვეული ისტორიულ ჭრილში დავინახოთ და მის გააზრებას შევცადოთ, რაც მომავალში ქვეყნის უსაფრთხოების ახალი სტრატეგიის ფორმულაციისთვის აუცილებელ სააზროვნო პირობად მიგვაჩნია. ისტორიული და გეოპოლიტიკური ტენდეციებისა და ფაქტორების ანალიზი, ამ მხრივ უმნიშვნელოვანესია.

„ცივი ომის“ შემდგომ პერიოდში საერთაშორისო ურთიერთობათა სისტემის თვისებრივად ახალ ხასიათზე ვფიქრობთ არავინ იდავებს. ისეთი მომენტები, როგორიცაა გლობალიზაცია, თვისებრივად ახალი კონფლიქტების წარმოშობა არაერთხელ გამხდარა პოლიტოლოგთა კვლევის საგანი, თუმცა ეს პერიოდი და დამდგარი ახალი მსოფლიო წესრიგი, რა თქმა უნდა, პოლიტიკურ სფეროში, უპირველეს ყოვლისა, გამოიხატა „ცივი ომის“ როგორც პერიოდის ბიპოლარული დაპირისპირების დასრულებით და მოგვიანებით პროცესთა იმგვარი დინამიკით, რომელმაც ფაქტობრივად მეორე მსოფლიო ომის შედეგად ინსტიტუციონიზირებული საერთაშორისო ურთიერთობათა სისტემის გადასინჯვა გამოიწვია. ძირეულად შეიცვალა საერთაშორისო ორგანიზაციების როლი. თანდათანობით ნატო მსოფლიო წესრიგზე პასუხიმგებელი ორგანიზაცია გახდა.

რა გვასწავლა ყარაბაღის ომმა

  “საქართველოს კეთილმეზობლური ურთიერთობები აკავშირებს როგორც აზერბაიჯანთან, ასევე, სომხეთთან. ჩვენი ამოცანაა შევინარჩუნოთ და კიდევ უფრო განვამტკიცოთ ეს ურთიერთობები.” – ვკითხულობთ საქართველოს ეროვნული უსაფრთხოების საბჭოს მიერ გავრცელებულ განცხადებაში. მართლაც, საქართველოს ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ინტერესი რეგიონალური უსაფრთხოებისა და სტაბილურობის უზრუნველყოფაა ამიერკავკასიაში, კეთილმეზობლური ურთიერთობების განვითარება როგორც აზერბაიჯანთან, ისე სომხეთთან. თუმცა რეგიონალური უსაფრთხოების გარემო მნიშვნელოვან გამოწვევებსა და რისკებს შეიცავს, 2008 წლის აგვისტოში, რუსეთ-საქართველოს საბედისწერო დაპირისპირებას, უმნიშვნელოვანესი შედეგები მოჰყვა და უცაბედად დაწყებული და დამთავრებული სამხედრო კამპანია მსოფლიო მნიშვნელობის გეოპოლიტიკურ მოვლენათა რიგში მოაქცია. თუმცა, თავიდან ამ ომის მნიშვნელობა და შედეგები მომავლისათვის  ცოტამ თუ გააცნობიერა. საქმე იმაშია, რომ 2008 წლის “ხუთდღიანი ომის” შედეგად, რეალურად შეიქმნა ახალი გეოპოლიტიკური დღის წესრიგი, რომელიც შეიძლება შემდეგნაირად დახასიათდეს: კავკასიის სამხრეთში, საერთაშორისოდ ცნობილი საზღვრები ხელშეუხებელი აღარ არის და ძალა როგორც საგარეო პოლიტიკის ინსტრუმენტი ბრუნდება. რუსეთის მიერ განხორციელებული აგრესია, ახალი რყევების მომასწავებელი სიგნალი გახდა საერთაშორისო ურთიერთობებისა და გეოპოლიტიკური წესრიგისათვის. დაიწყო ლიბერალური დემოკრატიის დღის წესრიგზე დამყარებული თანამედროვე მსოფლიოს დაღმასვლის პროცესი. სულ მალე, არა ერთ სხვადსხვა ცხელ წერტილში, თანამედროვე სამყარო და მისი ცივილიზებული ნაწილი უძლური იქნება შეაჩეროს სხვადსხვა ტიპის აგრესია და ანექსია. 

 

აქვე აღსანიშნავია, რომ კავკასია ყოველთვის იყო უფრო ფართო გეოპოლიტიკური დაპირისიპირების ერთ-ერთი არეალი. ამ მხრივ არსებული სიტუაცია არც დღეს არის განსხვავებული. ყარაბაღის განახლებული კონფლიქტი, რეგიონალური უსაფრთხოების გამოწვევების ერთ-ერთი მთავარი კერაა. აქ ერთბაშად იკვეთება საერთაშორისო არენის ისეთი მსხვილი მოთამაშეების ინტერესები, როგორიც არის რუსეთი, თურქეთი, ირანი, აშშ, ევროკავშირი და ა.შ.

ყარაბაღის ომის გეოპოლიტიკური შუქ-ჩრდილები

 დიდი ხანია ხანგრძლივი რეგიონალური მშვიდობის უზრუნველყოფა კავკასიაში მიუწვდომელ ამოცანად რჩება. სხვადასხვა კონფლიქტები და ომები, კავკასიის უახლოესი ისტორიის განუყოფელი ნაწილია. დღეს მიმდინარე ყარაბაღის მეორე ომიც სწორედ ამას ადასტურებს.

ნებისმიერი ომი თავისი შინაარსით, ვიღაცისათვის მიუღებელი არსებული მშვიდობის სამხედრო გზით შეცვლის მცდელობაა, რის შედეგადაც მისთვის უფრო მისაღები ახალი მშვიდობა, ახალი რეალობა უნდა შეიქმნას, რომელიც აქამდე დიპლომატიური, თუ პოლიტიკური გზებით განუხორციელებელი იყო. ყარაბაღის მეორე ომიც აუცილებლად მოიტანს შესაბამის ცვლილებებს სამხრეთ კავკასიის გეოპოლიტიკურ ლანდშაფტზე. დაზუსტებით რაიმის პროგნოზირება, რა თქმა უნდა შეუძლებელია, თუმცა, არის სავარაუდო ტენდეციები, რომელთა განხილვა უკვე დღეს შეიძლება. 

დასაწყისისათვის, ხაზგასასმელია, რომ ხანგრძლივი კავკასიური მშვიდობა და ზოგადად ძალთა ბალანსი რეგიონში, ისტორიულად, ყოველთვის რამდენიმე უმთავრესი გეოპოლიტიკური მოთამაშის ინტერესებზე იყო დამოკიდებული. ბოლო ათწლეულებია, ეს მოთამაშეები ძირითადად: რუსეთი, თურქეთი, აშშ, ირანი და ევროკავშირი იყო. დღეს მიმდინარე მოვლენებიც სწორედ ამ მოთამაშეთა რეგიონალური ინტერესების ძალთა ბალანსის ჭრილში უნდა განვიხილოთ. 

ტაივანის საკითხის მნიშვნელობა საქართველოსათვის

მეოცე საუკუნის დასასრულს განსაკუთრებული პოპულარულობა შეიძინა საუბრებმა გეოპოლიტიკის, გეოპოლიტიკური მსჯელობისა თუ ისტორიის „დასასრულზე“. აშშ დომინირებამ საერთაშორისო ურთიერთობებში და გლობალიზაციის მზარდმა პროცესებმა  გარკვეულწილად „კანტისეული მშვიდობის“ დამყარების ილუზია შექმნა. გეოპოლიტიკა თავისი კლასიკური გაგებით, როგორც სწავლება სულ უფრო ნაკლებ პოპულარული ხდებოდა. საერთაშორისო ურთიერთობებში დადგა გარკვეული "ხავერდოვანი ილუზიის" დრო. 2014 წელი და რუსეთის მოქმედებები ყირიმსა და უკრაინაში დასავლური სამყაროსათვის გამომაფხიზლებელი ნიშანი იყო, რომელმაც შეიძლება ითქვას რომ დააჩქარა კაცობრიობის მომავალზე ხავერდოვანი ფიქრების დასრულება. ჩინეთის და რუსეთის მოქმედებები, მათი გეოსტრატეგიული ინტერესები და მოქმედების ლოგიკა დიდი ხანია მიგვანიშნებს, რომ ლიბერალურ-დემოკრატიულ აზროვნებაზე დამყარებული მსოფლიო წესრიგი იცვლება. 

სწორედ დასავლეთის ზომიერმა რეაქციამ ყირიმის ანექსიასა და უკრაინის მოვლენებზე რუსეთს და პუტინს აგრძნობინა, რომ ძალის ენაზე საუბარი მნიშვნელოვანი დოზით, კვლავაც საგარეო პოლიტიკის მნიშვნელოვანი ინსტრუმენტია და რომ სხვა ქვეყნის ტერიტორიების მიტაცება, საერთაშორისო ურთიერთობებში კვლავინდებურად „მოსულა“. ძალის ენაზე საუბარის, საერთაშორისო ურთიერთობების დღის წესრიგში შემობრუნება პირველ რიგში მცირე სახელმწიფოებისათვის არის დამაფიქრებელი, განსაკუთრებით მათვის, ვიცი სამეზობლოც დაძაბულობის კერებით გამოირჩევა და ბუნებრივია ამ შემთხვევაში არც საქართველო არის გამონაკლისი. დღეს რეგიონში არსებული სტატუს-კვო, შეიძლება ითქვას, რომ სწორედ ძალთა ბალანსის არსებული კონფიგურაციის შედეგია. 

უკრაინული რუბიკონი

"Россия получит свою долю в новом всемирном собирании земель (вернее, пространств). Россия будет расширяться не потому, что это хорошо, и не потому, что это плохо, а потому что это физика" (В. Сурков)1

 

საერთაშორისო არენაზე ბოლო წლებში მიმდინარე მოვლენებზე საუბრისას, სულ უფრო ხშირად გვიწევს გეოპოლიტიკური ტრანსფორმაციების არც თუ ისე პოზიტიური ხასიათის ხაზგასმა. ლიბერალურ დღის წესრიგზე დამყარებული საერთაშორისო წესრიგი უკან იხევს და სახეზეა ავტორიტარული რეჟიმის ზეწოლა დემოკრატიულ სამყაროზე. ამ პროცესების ავანგარდში დიდი ხანია რუსეთიც დგას. აღნიშნული მიმართულებით მოსკოვის ყველაზე ავანტურისტული ნაბიჯები ბოლო წლებში, რა თქმა უნდა უკრაინის წინააღმდეგ განხორციელებული მოქმედებებია, ისეთი როგორიც იყო ყირიმის ანექსია და ეწ. დონეცკისა და ლუგანსკის  სეპარატისტული რესპუბლიკების რეჟიმების მხარდაჭერა. 

გეოპოლიტიკის დაბრუნება და საქართველო სტრატეგიულ მარტოობაში

მეოცე საუკუნის დასასრულს განსაკუთრებული პოპულარულობა შეიძინა საუბრებმა გეოპოლიტიკის, გეოპოლიტიკური მსჯელობისა თუ ისტორიის „დასასრულზე“. აშშ დომინირებამ საერთაშორისო ურთიერთობებში და გლობალიზაციის მზარდმა პროცესებმა  გარკვეულ წილად „კანტისეული მშვიდობის“ დამყარების ილუზია შექმნა. გეოპოლიტიკა თავისი კლასიკური გაგებით, როგორც სწავლება სულ უფრო ნაკლებ პოპულარული ხდებოდა. საერთაშორისო ურთიერთობებში დადგა გარკვეული "ხავერდოვანი ილუზიის" დრო.

2001 წლის 11 სექტემბრის ტერაქტები ამ ილუზიის მსხვრევის სიგნალი გახდა. მსოფლიოში შემდგომ განვითარებულ მოვლენებს ორ ძირითად დასკვნამდე მივყავართ, რომ როგორც ბუნება, ასევე საერთაშორისო ურთიერთობები ვერ იტანს ძალის სიცარიელეს. იგი აუცილებლად ავსებს მას და არ არსებობს გარანტია, რომ ეს ძალა თავისი არსით პოზიტიური იქნება, ამიტომ გეოპოლიტიკური და გეოსტრატეგიული აზროვნება კვლავინდებურად აუცილებელია საერთაშორისო ურთიერთობებში ქვეყნის ინტერესების გასატარებლად და დასაცავად.

თავისებურად აისახებოდა ეს ცვლილებები საქართველოს გეოპოლიტიკურ გარემოზეც.  2008 წლის რუსეთ საქართველოს ომის შემდეგ პერიოდში საქართველოსთვის ბოლო წლების განმავლობაში ორი უმნიშვნელოვანესი გეოპოლიტიკური-ტექტონიკური მოვლენა მოხდა. პირველი- სამოქალაქო ომი სირიაში და მის მიერ გამოწვეული რყევები. მეორე კი ყირიმისა და უკრაინის მოვლენები. ვფიქრობ არსებული გეოპოლიტიკური გარემო სწორედ ამ ორი მოვლენის პრიზმაში უნდა განვიხილოთ. აქვე აუცილებლად უნდა გავითვალისწინოთ ის  ძირითად საგარეო პოლიტიკური  მიზნები, რომელის საქართველოს დღეს გააჩნია.