Showing posts with label ომის ევოლუცია. Show all posts
Showing posts with label ომის ევოლუცია. Show all posts

February 15, 2026

Europe’s existential crisis and the new security paradigm

  What I wrote below may be controversial – and it is – but I have been thinking about this in security terms for a long time and have my own, specific view of what Marco Rubio and today’s American administration under his leadership mean when they speak about Europe’s decline, and how this connects to the American understanding of security as the power that provides that security.

Marco Rubio’s recent address at the Munich Security Conference was not just another routine political statement – it was a “wake‑up call” for the whole of Western civilization and an admission of the existential crisis Europe faces today. When we talk about Europe’s “fall,” the problem is not only small defense budgets or technological lag; it is much deeper. We have entered an era in which, despite digital hyper‑connectivity, the individual has become more lonely and atomized than ever. The post‑truth environment and social networks have further expelled the individual from traditional communities such as the family, church, and local community, dealing a direct blow to their sense of a security “homeland,” to identity, and so on.[



ევროპის ეგზისტენციალური კრიზისი და უსაფრთხოების ახალი პარადიგმა

 ქვემოთ რასაც დავწერე, შეიძლება საკამათო იყოს და ასეც არის, თუმცა მე დიდი ხანია ამაზე ვფიქრობ უსაფრთხოების ჭრილში და ჩემი კონკრეტული მოსაზრებები გამაჩნია, იმასთან დაკავშირებით თუ რას გულისხმობს მარკო რუბიო და დღევანდელი ამერიკული ადმინისტრაცია მაგას თაოსნობით, ევროპის ვარდნაში და რა კავშირი აქვს მას უსაფრთხოების გაგებასთან ამერიკის, როგორც ამ უსაფრთხოების მიმწოდებელთან.

მარკო რუბიოს ბოლო გამოსვლა მიუნხენის უსაფრთხოების კონფერენციაზე არ იყო მხოლოდ რიგითი პოლიტიკური განცხადებაეს იყოგამოღვიძების ზარიმთელი დასავლური ცივილიზაციისთვის და იმ ეგზისტენციალური კრიზისის აღიარება, რომლის წინაშეც დღეს ევროპა დგას. როდესაც ჩვენ ევროპისდაცემაზევსაუბრობთ, პრობლემა მხოლოდ სამხედრო ბიუჯეტების სიმცირეში ან ტექნიკურ ჩამორჩენაში არ არის; პრობლემა გაცილებით ღრმაა  ჩვენ შევედით ეპოქაში, სადაც ადამიანი, მიუხედავად ციფრული ჰიპერ-კავშირებისა, უფრო მარტოსული და ატომიზებული გახდა, ვიდრე ოდესმე. პოსტ-სიმართლისა და სოციალური ქსელების გარემომ ინდივიდი კიდევ უფრო გამორიყა იმ ტრადიციული ერთობებიდან, როგორიცაა ოჯახი, ეკლესია თუ ლოკალური თემი, რამაც პირდაპირი დარტყმა მიაყენა მათ შორის უსაფრთხოების  სამშობლოსგანცდას, იდენტობას და აშ. ამ კონტექსტში მახსენდება 2024 წლის და მანამდელი RAND-ის კორპორაციის კვლევები ბრძოლის ნებაზე, რომ ბრძოლის ნება (Will to Fight) არის ომის ერთადერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ფაქტორი. საუკეთესო ტექნოლოგიაც კი უსარგებლოა მისი გამოყენების ნებისა და გამძლეობის გარეშე.



December 13, 2025

„სამხედრო ძალის გამოყენება“



 თავდაცვის მდივნის, პატივცემული კასპარ უ. უაინბერგერის მიერ ეროვნულ პრეს-კლუბში წარმოსათქმელად მომზადებული სიტყვა, ვაშინგტონი, კოლუმბიის ოლქი.

ოთხშაბათი, 28 ნოემბერი, 1984 წელი


"გმადლობთ მოწვევისთვის, რათა დღეს აქ ვიმყოფებოდე ეროვნული პრეს-კლუბის წევრებთან ერთად — ჯგუფთან, რომელიც უაღრესად მნიშვნელოვანია ჩვენი ეროვნული უსაფრთხოებისთვის. ამას იმიტომ ვამბობ, რომ მთავარი აზრი, რომლის ხაზგასმასაც ჩემს დღევანდელ გამოსვლაში ვაპირებ, არის ის, რომ წარმატებული დემოკრატიის ყველაზე კრიტიკული ელემენტი — ჩვენი ძირითადი მიზნების გარშემო არსებული მხარდაჭერისა და თანხმობის მტკიცე კონსენსუსია. პოლიტიკა, რომელიც იმის მკაფიო გააზრების გარეშე ყალიბდება, თუ რისი მიღწევა გვსურს, ვერასდროს იმუშავებს. და თქვენ ეხმარებით ჩვენს მოქალაქეებს ამ გააზრების ჩამოყალიბებაში.

იმ მრავალ პოლიტიკურ საკითხს შორის, რომლის გაგებასაც ჩვენი მოქალაქეები იმსახურებენ — და რაც სჭირდებათ კიდეც — არცერთი არ არის ისე მნიშვნელოვანი, როგორც ის, რაც ჩვენს დღევანდელ თემას უკავშირდება: სამხედრო ძალის გამოყენება. შეკავების პოლიტიკა (Deterrence) მხოლოდ იმ შემთხვევაში იმუშავებს, თუ საბჭოთა კავშირს ეცოდინება ჩვენი მტკიცე ერთგულება მშვიდობის შენარჩუნებისადმი... და მხოლოდ კარგად ინფორმირებული საზოგადოებისგან შეგვიძლია მოველოდეთ იმ ეროვნულ ნებასა და ერთგულებას.

August 20, 2024

ომის ოთხი თაობა


თანამედროვე სამხედრო თეორიაში ომებს ზოგადად ყოფენ ოთხ თაობათ.ქვემოთ თქვენ საშუალება გაქვთ გაეცნოთ ამ თაობებს დ მის მთავარ განმასხვავებელ ნიშნებს.ნუმერაცია სათავეს იღებს ვესტფალიის შემდგომი პერიოდიდან, მას შემდეგ რაც საერთაშორისო არენაზე გამოსვლას იწყებენ ე.წ. ნაცია სახელმწიფოები.
პირველი თაობა
•დაახლოებით მოიცავს 1648-1860 წწ;
• ხაზისა და კოლონის ტაქტიკა სადაც ბრძოლის ველი უკვე         დისცპლინირებული და ორგანიზირებულია;
•ორგანიზირებულმა ბრძოლის ველმა შექმნა სამხედრო დისციპლინის კულტურა;
•უმრავლესობა ნიშნებისა რაც განასხვავებს სამხედროებს სამოქალაქოებისგან სწორედ ამ პერიდში შეიქმნა: უნიფორმები, მისალმებები, წოდებათა დიფერენცია.
picture21

ვესტფალიის ზავი

•1648 წელს, ვესტფალიის ზავით დასრულდა ოცდაათწლიანი ომი.ხელშეკრულებებს ხელი 1648 წლის 24 ოქტომბერს მოეწერა და მონაწილეობდნენ: წმინდა რომის იმპერატორი ფერდინანდ მესამე, გემრანელი პრინცები, საფრანგეთი და შვედეთი;
• ცნობილია როგორც საერთაშორისო ურთერთობათა სისტემის ფუძემდებელი აქტი.იგი გულისმობდა:

-  სახელმწიფოთა სუვერენიტეტისა და პოლიტიკური    თვითგამორკვევის ფუნდამენტურ უფლებას;

-  სახელმწიფოთაშორის (ლეგიტიმური) თანაშწორობის პრინციპს;

-  ერთი სახელმწიფოს მიერ, მეორის საშინაო საქმეებში ჩაურევლობის პრინციპს.

ევგენი მესნერი-”ამბოხი ომი”

 

messner

(სტატია დაწერილია 2008 წელს)

პოლკოვნიკმა ევგენი მესნერმა (1891-1974), დაამთავრა მიხაილოვსკის საარტილერიო სასწავლებელი და გენერალური შტაბის აკადემიის სწრაფი კურსი.იგი მონაწილეობდა პირველ მსოლიო ომში და ასევე იყო კორნილოვსკის დამრტყმელი დივიზიის შტაბის უკანასკნელი უფროსი.პრაკტიკული სამხედრო საქმიანობის გარდა ევგენი მესნერი მთელი თავისი სიცოცხლის მანძილზე აქტიურ სამხედრო თეორიულ საქმიანობასაც ეწეოდა და არა ერთი საინტერესო ნაშრომის ავტორია.სწორედ მას ეკუთვნის თეორია ე.წ. “ამბოხი-ომის” შესახებ.

 მესნერი სხვადასხვა პერიოდში, განსაკუთრებით კი მე-20 საუკუნეში მომხდარ მრავალ ლოკალურ ომსა და კონფლიკტებში, ტერორზიმსა და პოლიტიკურ ექსტრემიზმში ხედავდა მომავლის შეიარაღებული დაპირისპირებების ძირითად ფორმას.

ძველი ქართული სახელმწიფოების (იბერია, ლაზიკა) სამხედრო ხელოვნების ისტორია

 

ტაქტიკა
საყოველთაო გაგებით თუ სტრატეგია არის ომის მოგების თეორია, ტაქტიკა არის ბრძოლის მოგების თეორია. ეს განმარტება სწორია, მაგრამ არასაკმარისი, ვინაიდან ტაქტიკა მოიცავს ისეთ საკითხებსაც, როგორიცაა ბრძოლის ტიპები (შეტევითი, თავდაცვითი ყველა მათი სახესხვაობით) აგრეთვე განსაკუთრებულ პირობებში მიმდინარე ბრძოლის სახეები (ვთქვათ ბრძოლა მთაში, ბრძოლა უდაბნოში, ბრძოლა ტყეში, ბუმბერაზთა შებრძოლება და ა.შ.), აგრეთვე ისეთ ტაქტიკურ ქმედებებს, როგორიცაა დაზვერვა, მიხდომა, რეიდი... საინტერესო პერიოდში სასურველია შევეხოთ ქართულ სახელმწიფოთა სამხედრო ტაქტიკის ყველა ელემენტს. თანაც უნდა გავითვალისწინოთ ის, რომ უცვლელი სტრატეგიის და ტექნოლოგიური დონის პირობებში ტაქტიკა მაინცადამაინც დიდ ცვლილებებს არ განიცდიდა იმის მიუხედავად, რომ ფარნავაზიდან ვახტანგ გორგასლამდე არცთუ მცირე დრომ გაიარა.
წარმოდგენილი სტატია არის ნაწილი მონოგრაფიისა, რომელიც ეხება ძველი ქართული სახელმწიფოების (იბერია, ლაზიკა) სამხედრო ხელოვნების ისტორიას ფარნავაზიდან მოყოლებული ვიდრე არაბთა დაპყრობამდე. Mმონოგრაფიაში სხვასთან ერთად განხილულია ისეთი საკითხები, როგორიცაა შეიარაღებულ ძალთა ორგანიზაცია, აღჭურვილობა, ფორტიფიკაცია, კომუნიკაციები, ლოგისტიკა, სხვადასხვა კამპანიები და ა.შ. წარმოდგენილი სტატიის უკეთ გაგებისათვის უცილებელია აღინიშნოს კვლევის იმ მონაკვეთის ძირითადი შედეგი, რომელიც ეხება იბერიის შეიარაღებული ძალების ორგანიზაციას. შესაბამის მონაკვეთში, დასაბუთებულია, რომ ძველი იბერიის და კოლხეთის არმიების ძირითად დამრტყმელ ძალას მძიმე ე.წ. კატაფრაქტული ტიპის კავალერია წარმოადგენდა (იხ.ნახატი I, 2, 3). მათ გარდა ქართულ სახელმწიფოთა არმიებში შედიოდნენ საშუალო და მსუბუქი მოისარი ქვეითები და საშუალო/მსუბუქი კავალერია. ასეთი ორგანიზაციის არსებობის (რომელიც დაწვრილებით სხვა სტატიაში იქნება განხილული) გათვალისწინება აუცილებელია ძველი ქართული ხელოვნების ისეთი ელემენტის სპეციფიკის გასათვალისწინებლად, როგორიც არის ტაქტიკა.

საბჭოთა კავშირის „დიდი ომის გეგმა“ გეოპოლიტიკურ კონტექსტში

 Когда погребают эпоху,

Надгробный псалом не звучит,
Крапиве, чертополоху
Украсить ее предстоит...
А после она выплывает,
Как труп на весенней реке —
Но матери сын не узнает,
И внук отвернется в тоске...
Анна Ахматова «В сороковом году»

 

   ქვემოთ მოყვანილ სტატიაში შევეცდებით ზოგადად მიმოვიხილოთ ის რეალური მოტივები და გეოპოლიტიკური ასპექტები რომელიც საბჭოთა კავშირის მეორე მსოფლიო  და ე.წ. დიდ სამამულო ომებში მონაწილეობის საწყის პერიოდებს შეეხება.

   შევეცდებით გავაქარწყლოთ რამდენიმე არასწორი წარმოდგენა საბჭოთა კავშირის „უმანკოების შესახებ“ მიმდინარე მოვლენებში. ამის გარდა თქვენს ყურადღებას შევაჩერებ იმ ძირითად მიზეზებზე, რამაც ომის პირველ ეტაპზე საბჭოთა არმიის ფაქტობრივი კოლაფსი გამოიწვია.

   საბჭოთა კავშირის და რუსეთის  მეორე მსოფლიო და სამამულო ომების პერიოდის ისტორია დღემდე გადახედვის სტადიაში იმყოფება. ომის შემდგომი პერიოდის ისტორია ძირითადად ემყარებოდა საბჭოთა პროპაგანდისტულ ვერსიას და იმას რაც საყოველთაოდ ცნობილი იყო საბჭოთა რკინის ფარდის მიღმა. საბოლოოდ რამდენიმე ფაქტორმა განაპირობა ახალი ხედვებისა და მტკიცებულებების გაჩენა იმ მოვლენების შესახებ რომელთაც მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში რუსეთში ქონდათ ადგილი.

სამხედრო საქმის სპეციფიკა


(კახა კაციტაძე)

წინათქმა

1
    ითვლება: სამხედრო საქმის არსი იმაშია, რომ მას საქმე იარაღთან აქვს. ეს რასაკვირველია ასეა, მაგრამ სამხედრო საქმის არსი ამით არ ამოიწურება. რას ნიშნავს სამხედროობა ამას იარაღზე მითითებით ვერ ამოწურავ. სხვა მახასიათებლებია საჭირო. ჩვეულებრივ სამხედროები საკუთარი საქმის სპეციფიკაზე ნაკლებად ფიქრობენ. ჯერ ერთი ამისათვის მათ ძალიან ცოტა თავისუფალი დრო აქვთ. ამას გარდა სამხედრო საქმე თავისი ბუნებით არ არის საკუთარ თავზე ფიქრისკენ განწყობილი. ამას გარდა სამხედრო საქმის არსს იმდენად იქიდან კი არ წვდებიან ხოლმე, თუ რას ნიშნავს ჯარისკაცად ყოფნა, არამედ ადამიანური ყოფიერების სხვა რომელიმე სფეროდან, პირველ ყოვლისა პოლიტიკიდან. თუმცა ასეთი წვდომის მაგალითები მაინც მოგვეპოვება. შორს რომ არ წავიდეთ შეგვიძლია დავით გურამიშვილი ავიღოთ, რომელიც გარდა პოეტობისა ოფიცერიც იყო (სამწუხაროდ არა ქართული არმიის). `დავითიანის~ ცნობილ ადგილას, სადაც იგი ადამიანური ყოფიერების თუ საქმიანობის ათ ტიპს ჩამოთვლის სამხედრო საქმეს ცალკე გამოჰყოფს და წერს:

August 17, 2024

ომის ცხრა პრინციპი - რატომ ჩავარდა რუსეთის სამხედრო კამპანია უკრაინაში

 „ომი სახელმწიფოს უდიდესი საქმიანობაა. სიცოცხლის და სიკვდილის საწყისი, გზა გადარჩენისკენ ან დასასრულისკენ. ის კარგად უნდა გაიაზრო და აწონ-დაწონო“

სუნ ძი


ერთ თვეზე მეტია უკრაინაში ომი მიმდინარეობს და დღეს ცალსახად შეიძლება საუბარი რუსეთის მიერ ჩატარებული სამხედრო კამპანიის წარუმატებლობაზე, დაზვერვის, ლოგისტიკის ჩავარდნაზე, დიდი შენაერთების მართვის უუნარობაზე. თუმცა უპირველესად თვალშისაცემია არასწორი დაგეგმვისა და ოპერატიული მართვის შედეგები. თუ რუსეთის გენერლების მოქმედებებს და ზოგადად სამხედრო კამპანიის მიმდინარეობას მივუსადაგებთ ომის დამკვიდრებულ პრინციპებს, მაშინათვე ნათელი გახდება, რომ თითქმის ომის არცერთი პრინციპი არ იქნა კამპანიის მიმდინარეობის დროს რუსების მიერ დაცული, რაც შესაბამის შედეგებში აისახა. ვფიქრობ ჩვენი მკითხველისათვის საინტერესო უნდა იყოს რას წარმოადგენს ზოგადად ე.წ. „ომის 9 პრინციპი“ დასავლურ სამხედრო აზროვნებაში და რას გვეტყვიან ეს პრინციპები, თუ მათ რუსეთის სამხედრო კამპანიის პრიზმაში გავაანალიზებთ. ამის შემდგომ დღეს უკრაინაში რუსული სამხედრო მანქანის ფიასკო უფრო ლოგიკური და გასაგებიც იქნება.

 
არმიათა საბრძოლო ოპერაციების თეორიულ საფუძველს დასავლურ სამხედრო დოქტრინებში ე.წ. „ომის ცხრა პრინციპი“ წარმოადგენს, რომელთა სწორედ იმპლემენტაციას გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვთ წარმატებული სამხედრო დაგეგმვისთვის და მოქმედებებისთვის, დაწყებული საბრძოლო შენაერთებიდან გაგრძელებული საბრძოლო მოქმედებათა თეატრის სახელმძღვანელო დონემდე.

August 15, 2024

მორის ნასაუელი, გუსტავ ადოლფი, რაიმონდო მონტეკუკოლი და მე-17 საუკუნის “სამხედრო რევოლუცია” -(კახა კაციტაძე)


(კახა კაციტაძე)
    ადრეული ეპოქის ევროპაში მომხდარი “სამხედრო რევოლუციის” კონცეფცია ძირითადად შესწავლილად ითვლება. თუმცა არსებობს აზრთა სხვადასხვაობა მისი განვითარების ზუსტი დროის მონაკვეთის შესახებ. ტრადიციულად ისტორიკოსები ასეთად მიიჩნევენ არმიას, რომლითაც 1496 წელს ჩარლზ VIII შევიდა იტალიაში და რომელიც თავისი შემადგენლობით დიდად არ განსხვავდებოდა 3 საუკუნის შემდეგ ნაპოლეონის მიერ  ჩამოყალიბებული არმიისაგან. მეორეს მხრივ, მიუხედავად მე-15 საუკუნის ბოლოსათვის სამხედრო რევოლუციის შემადგენელი მრავალი ელემენტის (ქვეითი ჯარის წარმოშობა, ცეცხლსასროლი იარაღის ფართო გამოყენება და არტილერიის შეტევის გამძლე ნაგებობების შექმნა) უკვე არსებობისა ისტორიკოსთა სხვა ნაწილი ასეთ პერიოდად მიიჩნევს რეგულარული არმიის გამოჩენის პერიოდს 1560-1660 წლების შუალედში.
გუსტავ ადოლფი
  ამ პერიოდამდე ომის წარმოების ხელოვნებას დასავლეთ და ცენტრალურ ევროპაში (აღმოსავლეთ ევროპაში მოვლენები ცოტა სხვაგვარად ვითარდებოდა) ახასიათებდა სტატიკურობა და გაურკვევლობა. ტაქტიკურ დონეზე ჭურვების ცეცხლის და მოქმედების სისრაფის კომბინაცია, რისი ყველაზე ეფექტური გამოყენების მაგალითიც აზენკურის ბრძოლა არის, შეიცვალა მუშკეტებისა და დანების მასიური წყობით.